Vocalies: bij het overlijden van Jessye Norman 20 oktober 2019

(Door Marlies)

Al weer even geleden: het overlijden van Jessye Norman. Om precies te zijn op 1 oktober.
Het nieuws ontging mij. Ik liep in Oostenrijk in de zon, gekleed in slechts een hempie en een
wandelbroek een heerlijk tochtje. De enige momenten dat alles wat mij bezighoudt naa
berg oploop en daar al mijn concentratie en conditie bij nodig heb. Dan en alleen dan is
het leven even alleen maar die berg.

Momenten die ik koester, want ik ben mij er eentje, za’k maar zeggen: altijd vooruit aan het
leven (ondanks de talloze mensen die ik bewonder die zeggen: “live in the now”), altijd
aan het interpreteren van de dingen die om mij heen gebeuren, altijd met een wijsje in
mijn hoofd, altijd het laatste boek dat ik las, de laatste film of serie die ik bekeek aan
het overdenken… U snapt het: ik word soms een beetje moe van mezelf…

Dus dat Jessye overleed ging even aan mij voorbij en het duurde zelfs tot een paar dagen
nádat ik thuis was, dat het nieuws tot mij doordrong. Het voeren van een website-je over
vocale klassieke muziek verplicht mij wel er wat van te vinden, Norman heeft veel betekent
voor de klassieke zang. Haar interpretaties van Wagner, Strauss, Mahler, Schubert zijn
legendarisch. Je kunt erover van mening verschillen of  ze mooi of niet mooi vinden, maar haar
betekenis staat voor mij vast.

Ze werd in Europa vooral bekend nadat ze zich in 1969 hier vestigde: in de opera in Berlijn
werd ze met haar debuut een van de eerste gekleurde operazangers ter wereld.

Trouw omschrijft haar treffend: “Daar stond iemand die niet zomaar een recital gaf, maar
een hoogmis van de zangkunst celebreerde.” Dat was ook een beetje wat mij aan haar irriteerde:
dat onontkoombare, zowel qua verschijning als qua geluid. Soms zou je wensen dat ze opging
in de heilige muze van de zangkunst, maar dat deed ze niet: ze stak die muze eerder naar de
kroon: die demonstratie van hoe ze haar techniek beheerste en het bijna triomfantelijke waarmee
ze lastige passages zong. Ik had wel eens de neiging mijn ogen dicht te doen. En als ik dat deed
voltrok zich het wonder van de muze… en daarvoor moeten we haar eeuwig dankbaar blijven.

Ik laad een opname op van het troostrijke lied van Richard Strauss ‘Und morgen wird die Sonne
wieder scheinen’, ik kan het niet horen zonder dat de tranen me in de ogen springen. Maar
luister het uit, doe uw ogen dicht en wellicht komt ook u er gelouterd uit.

Dank, Jessye Norman!

Und morgen wird die Sonne wieder scheinen und auf dem Wege, den ich gehen werde,
wird uns, die Glücklichen sie wieder einen inmitten dieser sonnenatmenden Erde…
und zu dem Strand, dem weiten, wogenblauen, werden wir still und langsam niedersteigen,
stumm werden wir uns in die Augen schauen, und auf uns sinkt des Glückes stummes Schweigen.

 

Leave a reply to Eef Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Vocalies: Don Carlo, wat een opera! 22 september 2019

(Door Marlies)

Ik heb weer een nieuwe liefde…. Nou ja, in ieder geval tot de volgende prachtige opera langskomt
dan: Don Carlo. Ik keek ‘m gisterenavond op TV (een uitvoering van The Met uit 2010) met
echtgenoot naast me op de bank en was bijna verbijsterd. Wat een opera! Maar liefst vijf bedrijven
heeft Giuseppe Verdi nodig om zijn punt te maken. Vijf bedrijven vol met de prachtigste aria’s,
duetten, trio’s en kwartetten. Mamma mia, en wat een zware, zware rollen. Maar liefst 7 grote
stemmen heb je nodig om er een waardige productie van te maken: Don Carlo, tenor, Elisabetta,
sopraan, Eboli, mezzosopraan, Rodrigo, bariton, Filippo, bas en een machtige bas met een kleinere
rol die de verschijning van de oude Don Carlo kan zingen en een al even machtige bas die de rol
van de Grootinquisiteur kan zingen, ook een kleine rol, maar erg lastig goed te bezetten.

The Met slaagde erin, tuurlijk, die kunnen een duit uitgeven… Maar dan nog moet er ook de
chemie zijn… en die was er, zelfs met Roberto Alagna in de titelrol, waar ik niet zo’n fan van
ben: een meer dan geslaagde productie.

De aria’s? Bijna teveel om op te noemen: Elisabetta moet wachten tot het allerlaatst tot ze haar
‘Tu che le vanitá’ mag zingen, razend moeilijk. Eboli heeft er twee: ‘Nel giardin del bello’ en
‘O don fatale’. De sterfscène van Rodrigo. Het duet tussen Fillipo en de Grootinquisiteur. Het
allermooiste vind ik eigenlijk wel de aria van Filippo ‘Ella giammai m’amò‘.

Het plot is nu eens tamelijk logisch en goed te volgen: Don Carlo zal trouwen met de mooie en
edele prinses Elisabetta van Frankrijk. Op het laatste moment besluit zijn tamelijk wispelturige
vader zélf met Elisabetta te trouwen en de twee geliefden moeten al afscheid nemen na hun
eerste liefdesduet. Het afscheid vernietigt Carlo, zijn karakter lijkt, ondanks dat het de titelrol is,
tamelijk slappig uitgewerkt.  De grote sterke rol is voor Rodrigo, die probeert tussen iedereen
te bemiddelen maar uiteindelijk vermangelt wordt in de complotten. Er is tussen Elisabetta en
Carlo niks onoirbaars (wat een woord eigenlijk…) gebeurd, maar Filippo is zeer achterdochtig
en jaloers. In eerste instantie dacht ik altijd dat de oude koning wel deugde en alleen maar een
oude vermoeide man was, maar na gisterenavond ben ik van mening veranderd. Eboli houdt
ook van Carlo en als haar liefde niet beantwoord wordt is haar wraak verschrikkelijk en die
vernietigd ook haar.  Neem op de achtergrond het geduvel tussen Spanje en Vlaanderen en je hebt
alle ingrediënten voor ellende.

In het filmpje de aria van Filippo. Een bassen-killer, deze aria: lang, hoog, met lange lijnen. En al
die tijd moet het vermoeid en aan het einde van je krachten klinken.

Tijdens een masterclass in 1989 (mijn hemel wat lang geleden!) in Salzburg was er een jonge bas
die de aria geweldig vertolkte.  Hij zong ‘m tijdens een groepsles geheel en al uit zonder één
onderbreking van de maestro, professor Rudolf Knoll, zelf bas. Wij luisterden ademloos en ontroerd.
De pianist kromde zich over de het niet malse piano-uittreksel van de partij en begeleidde boven
zijn kunnen. Zulke momenten in de klassieke muziek zou ik u gunnen: alles lijkt op zijn plaats te
vallen. Aan het einde bleef het lang stil en tenslotte stonden we allemaal op en applaudiseerden.
Professor Knoll liep op de jonge bas af en knuffelde hem en sprak toen eigenlijk vernietigende
woorden: “Het enige dat ik erop aan te merken heb is dat je oud en moe moet klinken en dat jij
met je twee-endertig jaar en alle energie die er in je stem klinkt de aria nooit zó op het toneel zal
zingen… Je moet nu alleen nog een jaar of dertig ouder worden…”Daar sta je dan, als jong aanstormend
talent. Waar zou-d-ie gebleven zijn, deze prachtige jonge stem… ? Hij is nu dertig jaar ouder.

 

 

Leave a reply to Eef Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Vocalies: Internationaal Vocalisten Concours 2019 van start! 20 juni 2019

(Door Marlies)

Volgende week zondag, 30 juni is het zover, dan barst in Den Bosch het IVC weer los, het Internationaal
Vocalisten Concours.

Zanger-pianistduo’s staan voor het eerst voor een IVC jury. Het doel: een plekje in de Halve Finale van het
53ste IVC LiedDuo in november.

Ze timmeren aan de weg, de mensen van het IVC, langzaam verspreid het concours zich over Europa, een
niet meer uit te wissen olievlek-van-het-goeie-soort. Tot in verre buitenlanden raakt het IVC bekend en
steeds meer disciplines worden toegevoegd aan het spectrum: een lied zingen vergt een hele andere
benadering dan een opera-aria zingen. Het een gaat met het fijnpenseel en het ander met de witkwast,
maar beiden moeten nauwkeurig zijn en ja, nauwkeurig zijn kan met een witkwast ook.

Positief vind ik ook dat de rol van de pianist nu eens gelijkgeschakeld wordt met de zanger. Het maakt
zoveel uit of je elkaar begrijpt en een pianist kan je maken en breken. Ik heb het altijd erg getroffen met
mijn pianisten uit het verleden. Soms vingen ze onvoorwaardelijk je gebroddel en maakten er iets
aanvaardbaars van, soms (en vooral in repetities waren ze streng: ik hoor over de grenzen van de dood
nog briljant pianist Hans van den Eijnden roepen: “Stáát er niet!!!”. Maar als het nodig was versnelde hij
aan het einde van een aria of lied buitengewoon subtiel en leek het daardoor alsof ik nog adem zat over
had, voor nog een geweldige (hoge) noot.

In de jury van dit IVC zitten volgens mij net zo veel pianisten als zangers en niet de minsten ook:
‘onze eigen’ Hans Eijsackers, maar ook een fenomeen als Graham Johnson, geweldig!

Je moet als jonge zanger tegenwoordig zoveel kunnen wil je een kleine kans maken tot een soort van
carrière te komen. De druk is zo hoog. Ik ben zo blij dat ik dat allemaal niet meer hoef en dat ik vanaf
een soort zijlijn kan meekijken hoe jong talent het doet. Ik kan u uit de grond van mijn hart zeggen
dat ik niet jaloers ben (nooit geweest trouwens ook, al is dat misschien moeilijk te geloven; het zit niet
in mijn dna) als het voor jonge gasten wél allemaal goed afloopt en als ze een vervullende carrière
maken in dit moeilijke, maar wonderschone  zangersvak.

Hoe dan ook: hou ze in de gaten, het IVC en de IVC-ers; zondag 30 juni begint het spektakel in de
Pleinzaal van het Theater aan de Parade in Den Bosch (akoestisch trouwens een lastige zaal…).
Er zijn vast nog kaarten! Gaan! En na afloop een pint pakken in de schaduw van de Sint Jan.

En als u niet wil gaan en thuis wil genieten: er valt genoeg te surfen op YouTube!

 

Leave a reply to Eef Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Vocalies: Madame Butterfly 25 april 2019

(Door Marlies)

Deze week ging Madama Butterfly in première bij De Nationale Opera. Ga kijken als u kunt! Wonderschone
leader hebben ze op de website van DNO. Wonderschone enscenering ook, die van 2002 komt nog eens terug.
Ik heb hem toen gezien. Werkelijk geweldig, dat mooie strakke. Het vraagt veel van de zangers, maar het
komt volgens mij de opera ten goede!

Heel kort het verhaal
Cio-Cio-San (Butterfly) trouwt met de Amerikaanse marineofficier Pinkerton en krijgt met hem een kind. Nog
voordat het kind er is, is Pinkerton al weer terug naar Amerika.

Na een jaar of drie komt hij terug en presteert het zijn Amerikaanse echtgenote mee te brengen en Butterfly
te vragen haar kind aan hen af te staan.

Butterfly zag haar verbintenis als een echt huwelijk, voor Pinkerton was het slechts een exotisch avontuurtje.
Butterfly pleegt zelfmoord: “Met ere sterven wie niet met ere kan blijven leven”, zo formuleert Butterfly, de
kern van het harakiri-principe.

Er zitten hartverscheurende scènes in: als Butterfly zich realiseert dat haar huwelijk niet geldig is en als ze
haar kind uiteindelijk toch afstaat, vla voordat ze zelfmoord pleegt.

Elena Stikhina zingt Madama Butterfly. Ze is zo’n sopraan die bijna stormenderhand het operatoneel
verovert. Ze is nog hartstikke jong (geboren in 1986) en je houdt je hart vast: ze zegt zelf al dat het zingen
van deze rol een krachttoer is. Dat is het ook als je meer geroutineerd bent. Je moet je emoties zeer onder
controle kunnen houden, maar niet afstandelijk overkomen. “Nooit je motor oversturen” zou mijn
hoofdvakdocent zeggen. Ga d’r maar aan staan, bij een rol die zo onder je huid kruipt. Het wordt vast een
prachtige voorstelling!

Speellijstje:
26 en 29 april, 2, 5, 7, 10 en 13 mei

 

Leave a reply to Eef Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Vocalies: Wagner en Wishful Singing 9 april 2019

(Door Marlies)

Het is al te lang stil op Vocalies. Druk, druk, druk en niet veel inspiratie
voor vocale stukkies… wel van alles geschreven, maar niet voor mijn
eigen website. Foei Vocalies.

En er is zat te (be)schrijven: veel Wagner overal, van The Met in New York
tot in het Alvar Aalto Theater in Essen, alwaar ik zondag 14 april voor het
eerst in mijn leven naar een heuse Wagner ga.  Niet meteen ‘the whole shebang’,
maar een voorstelling die ‘Der Ring des Nibelungen’ comprimeert tot een
concertante uitvoering van 3 uren. Wie weet ben ik daarna wél met het
Wagner-virus behept. Als dat zo is zult u het merken (sprak zij dreigend)

Om wat lucht door al die Wagner-zwaarte kloppen in het filmpje een heel
andere tak van sport: kwartet- en kwintet-zingen. Hier is – met dank aan
echtgenoot, die bij het linkje van YouTube uitkwam –  het dameskwintet
‘Wishful singing’. Mocht u niet goed op de hoogte zijn  hoe zich  te gedragen
in een trein, dat weet u het na het luisteren naar deze dames van haver
tot gort…

Ik was onlangs bij een Barbershop-convention bij ons in de buurt. Een
vriendin zingt in een dames-kwartet en is daar uiterst serieus mee bezig.
Ik luisterde een halve dag naar de kwartetten (dames, heren en gemengd).
Ik was aangenaam verrast door het hoge niveau. Maar ook een beetje
sceptisch (hetgeen ik altijd ben bij concoursen)  waarom er een wedstrijd
van maken? Het kan toch ook in concertvorm en onze prachtige muziek
(pop en klassiek) ga je toch niet reduceren tot puntengeverij, waarbij je
uitstekend zingende en goedwillende amateurs zowat over de kling jaagt
van de zenuwen? En wie laat die Barbershoppers nou eens lekker uitzingen?
Ik had af en toe de indruk dat het geluid meer tegengehouden wordt dan
goed is voor dames- en herenstemmen.

Maar wie ben ik en het is maar een standpunt.

Ik zocht het ensemble ‘Wishful singing’ effe voor u op.

Ze treden regelmatig op in Nederlandse zalen zoals het Concertgebouw in
Amsterdam en op buitenlandse festivals zoals het prestigieuze City of London
Festival in Londen. Ook zijn er regelmatig tournees, door Japan, de
Verenigde Staten, Duitsland, Spanje, Estland en Italië. De avondvullende
programma’s verrassen het publiek – waar ter wereld ook – keer op keer.
Wishful Singing vergroot doelbewust en actief het repertoire voor female
a cappella door regelmatig opdrachtcomposities te verstrekken. Daarnaast
werken de zangeressen veelvuldig en in allerlei verbanden samen met
andere musici, artiesten en jong talent.

Het repertoire loopt uiteen van ingetogen werken uit de renaissance en
de barok tot vrolijk swingende versies van golden oldies als Mr. Sandman.
Het roept emoties op die variëren van verstilde ontroering tot een kriebelende
lach. De individuele kwaliteit van iedere zangeres vormt de basis onder hun
gezamenlijke zuiverheid, harmonie en balans. Gecombineerd met hun
collectieve talent voor timing en droogkomische mimiek, maakt het
Wishful Singing toonaangevend in haar genre. Wishful Singing zingt de
wereld naar haar hand!

 

 

Leave a reply to Eef Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Vocalies (499) 11 maart 2019

(Door Marlies)

Oké, oké, u hebt nog wat van me tegoed. Ik los mijn belofte in: ik had u
beloofd van mijn wederwaardigheden in Frankfurt en Wiesbaden te vertellen.
We hadden een heerlijke reis. Nog een staartje van het lekkere februari-weer
(opwarming van de planeet heeft zo zijn voordelen…) een leuke groep, geen
last van het carnaval en prachtige producties. Ik deed er al kort verslag van
op de facebook-pagina van Musico. De laatste opera op de rol was het zorgenkind
van Bedrich Smetana: Dalibor. Tsja, wat moet je daar nou van zeggen?

Dat het terecht een zorgenkind was en is gebleven denk ik… Hier in Brabant
zouden we zeggen  “Hij higgut nie, diejen Dalibor…” en dat dekt denk ik perfect
de lading. Het was het allemaal net niet. En niet dat de (jonge!) cast van Oper
Frankfurt er geen energie in had gestopt. Als de opera iets positiefs had, dan
was het wel energie.

Men had het thema van machtsstrijd  en de verloren gegane liefde naar deze
tijd getrokken; tenslotte is dat de mode nowadays… De koning was in dit geval
een media-magnaat-en-omhoog-gevallen-presentator (de blitse schoenen
waarmee hij het podium over kon glijden vond ik nog de beste vondst), het
koor het klapvee en Dalibor iemand die tegen de valsheid in de social media
strijd. Als dat niet hedendaags is, weet ik het niet meer… Maar het hokte en
rammelde aan alle kanten, alle goedbedoelde pogingen ten spijt.

Een van mijn gasten zei naderhand: “als ik nog eens moest gaan en ik kende
de opera, dan zou ik deze avond vrij genomen hebben…” en hij had gelijk.

Ik denk toch dat we de oorzaak van deze niet geheel geslaagde poging moeten
zoeken bij componist en librettist zelf… Ik probeerde me voor te stellen hoe het
zou zijn geweest als de opera in zijn tijd gebleven was, met ridders en zwaarden
en kastelen… Ook dan zou het libretto gestokt hebben en de onderstroom van
energie net zo goed niet doorgevloeid hebben.

Nog maar eens een Brabantse uitdrukking? ‘Ge kunt van wankele planken gin
goei schuurke bouwen”, en zo was het.

Terug op de plank die opera, waar hij tientallen jaren lag…

Gelukkig sloten we de reis af met een geweldig concert van klarinettiste Sabine
Meyer en een geweldig het-dak-eraf spelend Frankfurter Opern- und
Museumsorchester. Vergeten was de avond ervoor, wat een heerlijke muziek!
Met dank aan John Adams, Leonard Bernstein, Erich Korngold en Aaron Copland!

Ik zoek op YouTube en vind een leuk filmpje over Dalibor. Kunt u zelf ook een
beetje oordelen. Ik ben benieuwd wat u ervan vindt!

 

Leave a reply to Eef Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Vocalies (498) 22 februari 2019

(Door Marlies)

Tijdens de Musicoreis in Frankfurt dompelen we ons onder in opera: zes
voorstellingen in vier dagen… “Dat kan helemaal niet”, zult u zeggen en dat
klopt: twee avonden gaan we in twee groepen uiteen: een deel gaat naar de
ene opera in de Oper Frankfurt en een ander deel reist naar Wiesbaden voor
de andere opera.

De gasten die op 2 maart naar Wiesbaden gaan krijgen daar ‘Salome’, van
Richard Strauss met ‘onze eigen’ Frank van Aken in de rol van Herodes. Ik
zag de trailer op YouTube en was verkocht. Zonder ook maar iets weg te geven
hebben ze er in Wiesbaden een buitengewoon spannende trailer gemaakt. Ik
wou dat ik het lijntje van sopraan Sera Gösch had… wat een lijf (en er zit geen
spoortje sopranennijd in deze opmerking).

Tenor Frank van Aken zingt de rol van Herodes. Hij begon met studeren aan
het Conservatorium in Utrecht toen ik er net weg was en op de een of andere
manier heb ik hem altijd gevolgd… Hij gaat mijn pad nu niet kruisen, want ik
ga op die avond met het ander deel van mijn groep naar de Oper Frankfurt,
voor ‘Dalibor’, waar ik hier al over schreef…

De rol van Salome is een loei-zware, acterend, zingend en qua psychologische
verwerking. Je maakt het mij niet wijs dat je een paar avonden achter elkaar
rollebollend met het net afgehakte hoofd van Johannes de Doper over het toneel
kunt gaan en er dan géén last van hebt, ’s nachts in je bed…

Ik hoop dat het gezelschap iets doet aan de verwerking van dit soort ervaringen
voor haar zangers, maar ik betwijfel het. Vaak moet je als zanger zelf zorgen voor
de broodnodige psychische bijstand.

Toch maar effe het plot, zo kort mogelijk?

Profeet Johannes de Doper is door koning Herodes  opgesloten. Hij orakelt over
de komst van de verlosser; niemand begrijpt wat hij zegt.

Hij trekt wel de aandacht van de dochter van Herodes, Salomé. Ze is beeldschoon
en nog maar net volwassen, opgegroeid in een verderfelijke omgeving en tot op het
bot verwend, is ze gewend alles te krijgen waar ze haar zinnen op gezet heeft en
ze zoekt de grenzen van die zinnen op… Ze beveelt Johannes uit zijn kerker te laten.

Haar eerste gevoel van afgrijzen verandert snel in aanbidding. Ze wil Johannes
kussen, maar die moet niets van haar hebben. Als Salomé blijft aandringen
vervloekt Johannes haar en keert terug naar zijn kerker.

Herodes heeft incestueuze bedoelingen met Salomé. Ze maakt handig gebruik
van zijn gevoelens door hem te chanteren: ze zal voor hem dansen, maar als
beloning moet hij haar geven wat ze wil. Hij stemt toe en na de dans vraagt ze
om het hoofd van Johannes. Uiteindelijk krijgt ze het hoofd en kan ze de mond
kussen; die mond kan haar nu niet meer weigeren…

Zelfs voor de decadente Herodes is dit te veel en hij beveelt haar te doden.

De opera leent zich natuurlijk voor lekker tegendraadse ensceneringen. Volgens
mij lossen ze het in Wiesbaden goed op en niet al te bloederig, maar ik heb er
versies van gezien die je de haren te berge doen rijzen. Slechts ééntje live
rouwens: ergens einde tachtiger jaren in Amsterdam, toen regisseur Harrie Kupfer,
toch al niet bekend om zijn subtiliteit, het presteerde Salome op handen en
voeten voorover van een glazen trap te laten lopen; het werd een aantal mensen
in de zaal te gek. Er zijn films van de opera. Daar kun je met special effects natuurlijk
een heel eind verder dan op het toneel… nondepatatten, de bloederige ensceneringen
van Lord of the rings zijn er niks bij.

Bij al die discussie zou je bijna vergeten dat het natuurlijk geweldige muziek is,
dit meesterwerk van Richard Strauss en dat het gegeven zich er uitstekend voor
leent de psychologische gelaagdheid van de hoofdrollen uit te diepen.

Hoe dan ook: het wordt een prachtige avond daar in Wiesbaden.

Ik ga hier geen bloederige filmpjes opladen. Ik vond een mooie ‘sluierdans’ van
sopraan Malin Byström, in een regie van Ivo van Hove (!) van de Nationale Opera.
Petje af voor de sopraan. Ze kan zelfs laten zien hoe ze tijdens de dans haar eigen
weerzin overwint en haar emoties inzet om te krijgen wat ze wil. Je ziet de hand
van de regisseur: mooie vondst met de dans op de achtergrond. Ivo van Hove is
een hele grote!

 

Leave a reply to Eef Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Vocalies (497) 20 februari 2019

(Door Marlies)

Dalibor

Nog anderhalve week en het carnavalsgedruis barst weer los. Ik zal er dit jaar niet
veel van merken, hoewel… carnavals-zaterdag ben ik (met de Frankfurtreis van Musico)
even in Mainz. Da’s op carnavals-gebied toch ‘nicht nichts’  in Duitsland, za’k maar
zeggen. De ‘bonte avond’ ‘Mainz bleibt Mainz’ keken wij vroeger nog wel eens op
TV; het heeft me geholpen om (een deel van) de Duitse dialecten ook te verstaan…

De gids van de rondleiding in Mainz (waar we onder meer naar de prachtige kerkramen
van Marc Chagall gaan kijken) heeft ons verzekerd dat we er geen last van zullen
hebben en ik heb geen hekel aan de goeie vrolijkheid van carnaval, hou me in de gaten,
vóór je het weet ben ik in de vrolijkheid van een polonaise verdwenen (grapje…).

Wat we tijdens onze Frankfurtreis vooral gaan doen is ons onderdompelen in opera:
La forza (Verdi), Carmen (Bizet), een ‘double bill’ van Weill en Brecht, Salome van
Richard Strauss en Dalibor van Bedrich Smetana… Watte? Dalibor van Bedrich
Smetana… nooooit van gehoord…

De enige opera die ik kende van Smetana is ‘Die Verkaufte Braut’, leuke en energieke
muziek, maar geen hoogvlieger. De titel ‘Dalibor’ zei me niks. Rap aan het zoeken,
wat een leuk werk heb ik toch…

De opera is geschreven voor de opening van het Neustädter Theater en had weinig
succes omdat-ie teveel beïnvloed zou zijn door Duitse stromingen (vooral Wagner);
de stemming was in die tijd in Praag niet zo pro-Duits en dan zeg ik het netjes…
Smetana had de Leit-motiv-techniek van Wagner overgenomen én de taal van de
opera was Duits. Smetana leed onder deze kritiek. Tot aan zijn dood in 1884 is dit werk
zijn grootste zorgenkind, maar ook meest geslaagde werk.

De Tsjechische ridder Dalibor (de naam betekent overigens zoiets als: hij die ver weg
strijdt…) staat terecht voor de koning voor moord op een tiran: graaf Ploskovice.
Tijdens de rechtszaak benadert de koning Milada, zuster van de graaf; zij eist de
executie van Dalibor.
Later realiseert ze zich dat ze verliefd op Dalibor geworden is. Ze zet een plan op om
hem te bevrijden.

Uiteindelijk volgt de koning volgt het advies van zijn raadgevers en veroordeelt Dalibor
alsnog ter dood. Vergezeld van haar getrouwen bestormt Milada het kasteel. Ze slagen
erin Dalibor te bevrijden, maar Milada raakt daarbij dodelijk gewond.  Ze sterft in de
armen van Dalibor. Die pleegt zelfmoord en is in de dood verenigd met zijn geliefde.
(In een alternatieve versie wordt Dalibor ge-executeerd vóórdat Milada hem kan redden.)

Dalibor is een rythmisch en harmonische vooruitstrevende opera, die als onderwerpen
zowel elementen van de klassieke bevrijdingsopera in zich heeft als tegen Wagner’s
Lohengrin aanschuurt: een tragisch  eindigende liefdesgeschiedenis tegen de
achtergrond van inktzwarte politieke ontwikkelingen. Een onvergankelijk onderwerp
in opera. Deze laatste alinea zegt trouwens de website van de Oper Frankfurt…

Het is lastig een filmpje te vinden dat ik hier zou kunnen downloaden: op YouTube
vindt u vooral de hele versie (en oude versies) en Oper Frankfurt is ook al niet heel
scheutig met zijn informatie.

Weet u wat: als ik terug ben kom ik erop terug en zal ik u vertellen hoe het was. En
natuurlijk ga ik het hier ook nog hebben over de andere prachtige producties die we
gaan zien tijdens carnaval in Frankfurt!

 

  1. Eef (reply)

    20 februari 2019 at 12:05

    Hoe lang duurt carnaval wel niet in die streek.

Leave a reply to Eef Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Vocalies (496) 1 februari 2019

(Door Marlies)

Door een heleboel mensen en kranten erop geattendeerd kan ik het niet maken
om níet te schrijven over een van de nieuwste producties van De Nationale
Opera: Juditha Triumphans van Antonio Vivaldi. U kunt er 1, 3, 5 en 7 februari
nog naartoe.

Het waren prachtige uitvoeringen die de afgelopen weken hebben plaatsgevonden.
Een waanzinnig mooi decor, prachtige zang en een intrigerende regie. Alles begeleid
door een geweldig orkest dat dit soort repertoire van haver tot gort kent.

Vivaldi componeerde dit meesterwerk voor de meisjes van het Venetiaanse Ospedale
della Pietà. Hij was dus gewend voor vrouwenstemmen te componeren en deed dat
dan ook uitstekend. Het werk is niet als opera geschreven, maar leent zich uitstekend
voor een scenische uitvoering en regisseur Floris Visser heeft dat uitstekend gedaan.

En dan die prachtige ondertitel van de opera: Moed triomfeert

U kent het verhaal van Juditha? Vast wel. Het is een bloederig verhaal, ik waarschuw
maar alvast:
De Joodse stad Bethulia wordt belegerd door de Assyriërs. Hun legeraanvoerder
Holofernes krijgt bezoek van de mooie Judith, een jonge weduwe. Zij smeekt hem
om medelijden; hij raakt onder haar bekoring. Na een weelderig banket met veel
wijn valt hij in slaap. Judith onthoofdt hem en keert triomfantelijk terug naar Bethulia.

De Franse mezzosopraan Gaëlle Arquez zingt Juditha. Beeldschone vrouw die op
haar goeie momenten als uit steen gehouwen kan kijken…

Ik laad het filmpje van De Nationale opera op, wat een stem die vrouw!

 

 

 

Leave a reply to Eef Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Vocalies (495) 28 januari 2019

(Door Marlies)

Pfoe, terugkomend van een weekje zon-midden-in-de-winter is er een mer a boire
aan klassiek items om uit te kiezen… De Nationale Opera heeft een nieuwe: Porgy
and Bess (heerlijk repertoire!), de Nederlandse Reisopera waagt zich aan Die Tote
Stadt, De Munt doet een wat wonderlijke combi van Hertog Blauwbaards Burcht
en De Wonderbaarlijke Mandarijn van Béla Bartók en er zijn stukken in de krant
over de revival van Radio 4 (ze lijken het eindelijk een beetje door te hebben, maar
daar zal niet iedereen het mee eens zijn…) en over al dan niet escapades in het
kader van MeToo van dirigenten, waar ik wel wat van kan vinden, maar waar ik
me hier niet aan waag; ik wil het met u hebben over de mooie kanten van de
klassieke muziek.

Hertog Blauwbaards burcht triggerde in mij wat. Ik las als kind het sprookje en
griezelde ervan. Na enig zoeken vond ik het terug in een van de ‘Groot Sprookjes
Boeken’. Dat ik er als kind geen trauma aan heb overgehouden mag een wonder
heten: het is een buitengewoon bloederig en wreed verhaal. Wat te denken van
zinnen als: ‘Daar, op de grond, lagen zes lijken op een rijtje in een plas van bloed…’
Je zal er maar bij uitkomen als jonge, net gehuwde blom. Of ‘Hij greep zijn vrouw
bij de haren en sleepte haar over de grond…’ en als laatste, als Fatima eindelijk
gered is (waar bleven die sufferds van broers zo lang?) ‘de broers waren zo vervuld
van afschuw en walging dat ze de wreedaard met zijn eigen zwaard onthoofdden.
Zo kreeg hij zijn verdiende loon.’ De broers speelden met groot gemak even voor
eigen rechter, maar ja, het is een sprookje hè…

Blijkbaar hebben (de meeste) kinderen een soort ingebouwd mechanisme dat
hun geest beschermt tegen dit soort wrede verhalen – sprookjes zijn vaak wreed – ,
want ik kan me niet herinneren er destijds van wakker te hebben gelegen.

Hertog Blauwbaards burcht van Béla Bartók gaat overigens meer in op het
psychologische aspect van het sprookje en er komt geen bloed aan te pas, wel
geestelijke marteling, minstens even wreed, dunkt mij.

De titel triggerde mij ook omdat we in onze Frankfurt-reis van februari met Musico
een van de avonden een double bill hebben: deze Hertog Blauwbaards burcht en Die
sieben Todsünden van Weil/Brecht.

Bartok heeft er een uiterst subtiel en wreed psychologisch spel van gemaakt, met
maar twee zangers: de hertog en Judith, zijn in dit geval vierde vrouw. De twee
houden van elkaar, maar zijn door geestelijke barrières zo ver van elkaar verwijderd
dat het alleen maar fout kan gaan en dat gaat het ook. Blauwbaards vorige vrouwen
leven nog, maar zijn veranderd in zombies en Judith wacht hetzelfde lot.

Bartok’s muziek wordt naarmate de opera (eenakter!) vordert, steeds beklemmender.
Ik zat naar een stukkie ervan op YouTube te kijken en werd onmiddellijk en bijna
onvoorwaardelijk de muziek ingetrokken. Razendknap gecomponeerd, maar drie
aktes lang kan een mens dit waarschijnlijk niet verdragen. Je moet een sterke geest
hebben (dat moet je als zanger sowieso, maar hier nog eens extra) wil je dit een
aantal keren achter elkaar zingen en er bij overeind blijven. Lange, lange lijnen moet
je kunnen zingen en acteren, waarbij de onderstroom van je energie dóór moet
blijven gaan om de aandacht vast te houden. Ik ben razend benieuwd wat ze daar
in Wiesbaden mee gaan doen.

Ik laad voor u een filmpje op met Sylvia Sass als Judith en Kolos Kováts als Blauwbaard.
Intrigerende muziek, die onder je huid kruipt…

 

 

 

 

Leave a reply to Eef Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *