Aflevering 99 staat erop! Zie de grote icoon hiernaast!
Ja hoor, weer terug van 4 heerlijke dagen Berlijn. Veel door de stad gesjouwd, lekker gegeten, gedronken en naar Carmen geweest. Was een goede maar niet heel erg ‘meenemende’ voorstelling. Nederlander Bastiaan Everink zong de rol van Escamillo. Ik word ouder merk ik, ‘vroeger’ kende ik alle namen in het rijtje solisten, nu staat er grut in waarvan ik denk: weten jullie moeders wel dat jullie hier op en achter het toneel rondlopen? Overigens maak ik deze opmerking zonder de minste weemoed en da’s ook wel eens anders geweest, dus dat lijkt me winst…
Berlijn is een bizarre stad. We liepen door het Stasi-museum en over het plein van Tempelhof (stadsvliegveld in de tijd van Hitler gebouwd) met stijgende verbijstering, in de koepel van de Reichstag met stijgende bewondering, in de Alexander Radiotoren met stijgende hoogtevrees (als je daar over het randje kijkt heb je meteen het gevoel dat je naar beneden kukelt, dat voel je in je buik….) en langs de resten van de muur (in de Bernauer Strasse staat het langste stuk, gaat dat zien) met stijgend respect over zoveel veerkracht van mensen. En dat waren maar een paar van de gemengde gevoelens die me besprongen vanuit een zeer boeiende stad. Je wordt werkelijk heen en weer gesmeten tussen hoofdschudden over zoveel vijandelijkheid en verbijstering over zoveel oplossend vermogen. Berlijn is er het levende bewijs van dat een stad kan herrijzen uit as en puin, letterlijk en figuurlijk.
De Berlijners hebben volgens de boekjes, ons welwillend ter hand gesteld door een collega (vooral het boekje 100% Berlijn kan ik u aanbevelen) een grote waffel en zijn onvriendelijk. Nou die grote waffel kennen we (we wonen in Den Bosch) en ik kan u dus gevoeglijk melden dat dat in Berlijn erg meevalt (in Den Bosch trouwens ook hoor!). Vriendelijkheid alom; als ze je met een boekje in de hand zien staan komen ze helpen en als je dan ook nog Duits spreekt is het ijs al bijna op voorhand gebroken.
Veel talen in de stad, veel emoties, veel tegenstellingen. Voorbeelden? In het restaurant om het hoekje bij de voordeur van het hotel zaten gisterenavond vier Russen aan het ene tafeltje te eten en te drinken en 4 Amerikanen een tafeltje verder; Russisch en Amerikaans vloeiden als vanzelfsprekend in elkaar over. De bekerfinale tussen Borussia Dortmund en Bayern München verliep in grote vriendelijkheid. De Italiaan waar wij die avond aten had in zijn restaurant zowel de zwartgelen, als de roodwitten zitten en de goedmoedige kwinkslagen vlogen heen en weer. Ik kon er hartelijk om meelachen. Na Carmen bleken de U-banen overvol met zowel zwartgelen als roodwitten en ik hou niet zo van grote groepen mensen, laat staan van grote groepen voetbalsupporters, maar, dicht tegen mij lief aan gedrukt en aan de andere kant van mijn linkerbil een jonge weet-ik-veel-supporter (ja, da’s als ouder wordende dame ook wel eens leuk…) herzag ik mijn mening over voetbalsupporters: kom bij Ajax of Ado maar eens om zo’n mentaliteit.
Klassieke muziek gevonden in Berlijn? zult u vragen, want daar gaat het op deze website bijna altijd over… Ja: twee operagebouwen, dat van de Staatsoper wordt gerenoveerd en dat van de Deutsche Oper loopt niet over van architectonische schoonheid, maar er zat een uitstekende akoestiek in. Er is een komische Oper, Berlijn staat bekend om zijn uitstekende jazz en er is een concertgebouw. En natuurlijk zijn er de kleinere gezelschappen, het ene nog inventiever dan het andere.
En oh, ja, ik heb die Bastiaan Everink nog effe voor u gegoogeld: geboren in 1969 is-ie niet zo jong als is dacht. Lekker menneke hoor, mooi lang en een prachtige stem. Sinds 2011 is hij solist bij de Deutsche Oper Berlin. Hij was eerst marinier en besloot na de Golfoorlog zijn leven een andere wending te geven (bravo, lijkt me…). Wat me in zijn cv opvalt (zowel op internet als in het programmaboekje dat we voor Carmen kochten) is dat hij geen naam noemt van een docent, da’s misschien niet meer zo in de mode. Van mij had zijn Escamillo wat rafeliger gemogen, maar wie ben ik. Escamillo is lastig: de rol gaat laag en hoog en in de laagte kwam-ie wat kracht te kort….
In het filmpje zijn vertolking van een aria uit Nabucco van Giuseppe Verdi. De opname is niet top, maar het geeft een aardige indruk. Dat wordt/is een grote! Prachtig zoals hij die lange lijnen zingt!
Oorlog en Vrede
Merkwaardige tijd, eind april, begin mei. We worden als landje heen en weer geslingerd tussen oorlog en vrede, tussen feestvieren en doden herdenken, tussen vreugde en droefenis, tussen stuurloos en overstuurd, tussen winter en lente (en herfst trouwens, want het is buiten af en toe nog zo grijs dat ik meer associaties met de herfst heb dan met de lente; gelukkig hoorde ik op 28 april mijn eerste koekoek, teken van de zomer).
Voor mij waren de afgelopen weken ook een soort emotionele rollercoaster: ik was weer eens in het Concertgebouw, waar ik vroeger regelmatig kwam door mijn werk en nu nog maar zeer sporadisch, en ik merkte dat het me nog steeds van mijn stuk bracht, al was het niet meer zo erg als een paar jaar geleden.
Mijn moeder kukelde voor de 4de keer in twee jaar om en bleef net als anders doof voor alle goeie raad, maar moest wel weer naar ziekenhuis en verpleegtehuis.
Op het werk gaan ze ingrijpend bezuinigen; heb ik over een tijdje nog wel een baan? Gesprekken met bazen die verrassend goed aanvoelen hoe ik in elkaar zit en daar hun voordeel mee doen en bazen die er helemaal niks van snappen.
Op 4 mei (ja ja, ik weet het: een raar gekozen datum, maar het trouwen was voor niks op die dinsdag in 2004) acht jaar getrouwd met de liefde van mijn leven (dat alleen al is een zeer bijzonder feit: lang niet iedereen trouwt met de liefde van zijn/haar leven), dus de dodenherdenking zit altijd in ons dinertje-buitenshuis: om acht uur houden we dan twee minuten onze mond.
En geloof me of niet: dit is slechts een bloemlezinkje van de dingen die mij de afgelopen weken zoal bezig hielden…
En dan staat er vanochtend ook nog een interview met Jan Willem de Vriend in de Volkskrant dat mij de tranen naar de ogen drijft. Kortom: bizarre tijden…
De Vriend zegt in zijn bijna drie (!) pagina’s tellende interview zoveel ware dingen en herhaalt daar zoveel credo’s van mij in mijn stukkies dat ik gesterkt word: als hij het ook zo zegt zal er toch wel iets van mijn geploeter waar zijn. “Klassieke muziek is voor overal en iedereen”, “Opera kan ook leuk zijn, het hoeft niet allemaal grijs”, “Mozart heeft een levensenergie, die doet bruisen. Het was alsof ik beter ging kijken, ruiken, horen”. Drie voorbeelden.
Het interview roept ook oorlog op: De Vriend maakte zich niet geliefd bij de Nationale Reisopera toen hij onder een eigen stichting subsidie ging aanvragen voor een ‘eigen’ opera-gezelschap. In deze tijden van bezuinigingen moeten nu twee operagezelschappen strijden om veel minder subsidie. Of dat nou politiek zo handig is…?
Maar bevlogen is-ie, die Jan Willem de Vriend. Ik zong onder hem een ‘Schöpfung’ van Joseph Haydn en genoot van de repetities en de uitvoering. Niet zozeer om het geweldige directie-gebaar (dat durf ik hier wel te schrijven; hij weet het zelf ook), maar vooral om zijn bevlogenheid en mooie verhalen over Haydn en om de manier waarop hij corrigeerde: nooit op de man (dat doen een paar andere dirigenten wel effe anders….), maar altijd op de muziek. Over die manier van corrigeren spreekt hij trouwens ook in het interview.
Wist u dat het begin van ‘Die Schöpfung’ bijna new-age muziek is? Er is nog niks en dan komt het licht. Het is heerlijk om dat stuk op te zetten, luid, luid, luid en dan er midden in gaan zitten. Er komt een moment dat je denkt dat je over het water vliegt met een geruisloos vliegtuig en vlak onder je die spiegelgladde zee… Deze website gaat vooral over vocale klassieke muziek, ik weet het, ik weet het, maar dit is een van de mooiste instrumentale stukken die ik ken.
Doe in deze turbulente tijden af en toe wat ik doe: dompel je onder in de muziek en laat de tranen komen en je komt er gelouterd uit! En daarna kun je deze moeilijke tegenstrijdige en lastige, maar o zo mooie wereld weer aan!
In het filmpje de Wiener Philharmoniker o.l.v. Herbert von Karajan met het eerste deel uit ‘Die Schöpfung’.
Spreekstemmen en die van Peter Ustinov
Aflevering 98 staat erop. Zie de grote icoon hiernaast!
Twee kleine gebeurtenissen deze week triggerden mij tot het stukkie van vandaag. In De Volkskrant van 24 april stond een interview met acteur Thijs Scholten van Asschat die tegenwoordig luisterboeken inspreekt. Hij kon er nog leuk over vertellen ook en hij eindigde met een waarheid die zo dicht lag bij wat ik een deze annalen ooit over ademhaling zei, dat het bijna leek alsof de woorden van Vocalies.nl waren gejat: “Adem is heel belangrijk, het voertuig van woede, verdriet, van emotie. Adem is de ziel van een persoon, adem brengt je tot leven. Mensen die niet vanuit hun buik ademen, communiceren niet.”
Gebeurtenis twee vond plaats afgelopen zondagochtend vroeg. Ik maak voor twee stations lokale radio, moet u weten. De twee uitzendingen (bij KempenFM en bij Omroep Centraal in Gemert) worden op een zodanig onzalig vroeg tijdstip uitgezonden dat niemand er last van heeft en dat ik ze zelf bijna nooit hoor; ook ik lig de meeste zondagen tussen acht en tien nog op één oor. Maar afgelopen zondag zat ik om half tien al achter de computer, al kan ik me niet meer precies herinneren waarom. Goh, dacht ik, eens kijken of ze niet sjoemelen met de uitzending en hoe ik klink op radio. Echtgenoot zat naast me. Ik viel in de uitzending in een spreekgedeelte met acteur Peter Ustinov die deeltjes uit Le Carnaval des Animaux van Camille Saïnt Saëns inleidde. Echtgenoot begon verontwaardigd te blazen: ik programmeerde toch muziek, geen gesproken woord? Ik wapperde verontwaardigd terug: hij zat me daar een beetje Peter Ustinov af te zeiken! Hoe durfde-n-ie?! Hij zweeg geschrokken en luisterde braaf naar Ustinov’s bijna griezelig perfecte Duits…
Dus vandaag maar eens over spreekstemmen, die overigens vaak weinig zeggen over zangstemmen: ik ken geweldige zangers die als ze hun stem gebruiken om te spreken mij de haren te berge doen rijzen, maar soms is het ook andersom: ik denk niet dat Peter Ustinov een groot zanger was, hoewel hij het wel durfde, zingen… Scholten van Aschat heeft een prachtige spreekstem, Job Cohen heeft een prachtige spreekstem, de oud-directeur van de AVRO, Ad ’s Gravesande heeft een prachtige spreekstem. Veul ruzie mee gemaakt met die man; hij kon de angel uit een personeelsbijeenkomst halen door zijn personeel driekwartier toe te spreken met dat prachtige geluid van hem, zonder ook maar een toezegging te doen; als makke schapen verlieten ze na afloop de zaal, murw gepraat door dat prachtige geluid. Potdomme wat was ik nijdig op hem: ik had geleerd dat je de muze zo niet in mocht zetten. Goed, voorbije tijden, nog een paar prachtige spreekstemmen: George Clooney (die heeft meer prachtigs in huis, maar daar gaat dit stukkie niet over. Vrouwennamen schieten me in dezen niet zomaar te binnen, waarschijnlijk komt dat doordat ik meer into mannenstemmen ben dan into vrouwenstemmen. Mocht u dit rijtje willen aanvullen dan hoor ik het wel.
Dus nu maar even over Ustinov. Geboren in 1921 als kind van een Russisch-Duitse vader en een Franse moeder (hop: de eerste drie talen zijn binnen). Hij studeerde aan de London Theatre Studio en debuteerde in 1938 op het toneel. Na zijn militaire dienst tijdens de Tweede Wereldoorlog ging hij ook schrijven (zijn eerste titel: ‘The Love of Four Colonels’). Zijn bekendere filmrollen: Kapitein Vere in Billy Budd, Lentulus Batiatus in Spartacus (u weet wel, met ‘stuk’ Charlton Heston) en natuurlijk Hercule Poirot, meesterdetective (in maar liefst zes films!)
En Ustinov ’deed stemmen’. Hij ‘deed’ Prins John in Walt Disney’s Robin Hood en Doctor Snuggles en hij was ooit te gast bij The Muppets, een hilarische aflevering.
Ustinov sprak vloeiend Engels, Frans, Duits, Italiaans, Russisch en Spaans. Daarnaast sprak hij enig Turks en modern Grieks en… een paar woorden Nederlands. Hij koketteerde graag met zijn talenknobbel (dat hebben we dan gemeen, want ik kan dat ook niet laten… waarschijnlijk zijn we allebei gewoon ijdeltuiten…).
Ik wilde een filmpje voor u opladen, maar er is zoveel… zoveel… en heel veel laat zich niet insluiten. Ze zijn niet gek daar bij Joetjoep. Ustinov is hilarisch bij The Muppets, ontroerend in een van zijn laatste scènes ooit, onverwacht leuk bij interviews en… u mag zelf surfen… Neem er de tijd voor, het levert u een ontroerend uurtje van puur geluk op. Bij alle ellende op TV is dat een groot goed.
